Հուլիսի 3-ին տեղի է ունեցել Կին դիվանագետների միջազգային օրվան նվիրված «Դիվանագիտությունը բոլորի համար՝ ընդլայնելով սահմանները, ներկայացվածությունն ու ազդեցությունը» խորագրով միջոցառումը, որը կազմակերպվել է ՀՀ ԱԳ նախարարության և ՄԱԶԾ հայաստանյան գրասենյակի համատեղ ջանքերով:

Միջոցառման ընթացքում բացման խոսքով հանդես է եկել ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ Ռոբերտ Աբիսողոմոնյանը:

Ստորև ներկայացվում է ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալի ամբողջական ելույթը:

«Ձերդ գերազանցություննե՛ր,
Հարգելի՛ գործընկերներ,
Տիկնայք և պարոնա՛յք,

Ուրախ եմ ողջունել ձեզ այսօրվա միջոցառմանը, որը կազմակերպվել է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության և Հայաստանում Միավորված ազգերի կազմակերպության Զարգացման ծրագրի համագործակցությամբ՝ Կին դիվանագետների միջազգային օրվա առթիվ։

Այս տարվա միջոցառման խորագիրը՝ «Դիվանագիտությունը բոլորի համար՝ ընդլայնելով սահմանները, ներկայացվածությունն ու ազդեցությունը», շատ դիպուկ է բնութագրում այն փոփոխությունները, որոնց միջով այսօր անցնում է դիվանագիտությունը։

Եթե ոչ վաղ անցյալում դիվանագիտության առանցքում գերազանցապես քաղաքական, անվտանգային և տնտեսական հարցերն էին, ապա այսօր դրա օրակարգը ձևավորվում է նաև կլիմայի, կենսաբազմազանության, արհեստական բանականության, թվային տեխնոլոգիաների, հանրային առողջապահության, էներգետիկայի, գիտության, կրթության և բազմաթիվ այլ ոլորտների շուրջ։ Միջազգային հարաբերությունները դարձել են առավել փոխկապակցված, իսկ գլոբալ մարտահրավերները՝ էլ ավելի բարդ։

Այս իրողությունը փոխում է նաև դիվանագիտության բնույթը։ Ժամանակակից դիվանագիտությունն այլևս չի կարող հիմնվել միայն ավանդական գործիքների վրա։ Այն պահանջում է բազմոլորտ գիտելիք, տարբեր մասնագիտական փորձառությունների համադրում և լայն գործընկերություն։ Այսօր արտաքին քաղաքականությունը ձևավորվում է ոչ միայն պետական կառույցներում, այլև գիտական կենտրոններում, նորարարական ընկերություններում, միջազգային կազմակերպություններում, քաղաքացիական հասարակությունում և երիտասարդների համայնքներում։

Այս իմաստով «դիվանագիտությունը բոլորի համար» պարզապես գեղեցիկ կարգախոս չէ։ Այն ժամանակակից դիվանագիտության արդյունավետության կարևոր նախապայմանն է։

Դիվանագիտության այս վերափոխումը բնականաբար վերաիմաստավորում է նաև ներկայացվածության և առաջնորդության մասին մեր պատկերացումները։ Որքան բազմազան են արտաքին քաղաքականության ձևավորման գործընթացներում ներգրավված ձայներն ու փորձառությունները, այնքան ամբողջական և արդյունավետ են կայացվող որոշումները, հանրային վստահությունը և միջազգային համագործակցության արդյունքները։ Այդ պատճառով կանանց լիարժեք մասնակցությունը դիվանագիտությանն ու հանրային կառավարմանը վաղուց արդեն միայն հավասարության խնդիր չէ։ Այն դարձել է որակյալ որոշումների կայացման, կենսունակ ինստիտուտների և արդյունավետ դիվանագիտության կարևոր նախապայման։

Ուրախությամբ կարող եմ արձանագրել, որ վերջին տարիներին Հայաստանում հետևողական առաջընթաց է գրանցվել այս ուղղությամբ։ Աճել է կանանց ներկայացվածությունը Ազգային ժողովում, պետական կառավարման համակարգում և դիվանագիտական ծառայությունում։ Ավելի ու ավելի շատ կանայք են ղեկավարում պետական կառույցներ, մասնակցում միջազգային բանակցություններին, ներկայացնում Հայաստանը միջազգային կազմակերպություններում և արտերկրում՝ նշանակալի ներդրում ունենալով մեր երկրի արտաքին քաղաքականության ձևավորման և իրականացման գործում։

Միևնույն ժամանակ, Հայաստանը շարունակում է ակտիվորեն ընդլայնել իր միջազգային ներգրավվածությունը՝ ստանձնելով առաջնորդող դեր մի շարք բազմակողմ գործընթացներում։ Մեր արտաքին քաղաքականության օրակարգն այսօր ներառում է ոչ միայն խաղաղության և տարածաշրջանային կայունության ամրապնդումը, այլև փոխկապակցվածության զարգացումը, թվային փոխակերպումը, կենսաբազմազանության պահպանումը, նորարարության խթանումը և կայուն զարգացման նպատակների առաջմղումը։ Մենք առաջնորդվում ենք այն համոզմամբ, որ այս բոլոր ուղղություններում կայուն արդյունքների հնարավոր է հասնել միայն ներառական համագործակցության միջոցով։

Նշյալ զարգացումները համահունչ են նաև միջազգային այն քննարկումներին, որոնք վերջին տարիներին ծավալվում են ներառական և ֆեմինիստական արտաքին քաղաքականության շուրջ։ Թեև պետությունները որդեգրում են տարբեր մոդելներ, այդ քննարկումների առանցքում մեկ ընդհանուր գաղափար է՝ արտաքին քաղաքականությունն ավելի ներառական և հասարակությունների կարիքներին առավել արձագանքող դարձնելը։ Հայաստանը կիսում է այդ մոտեցման հիմքում ընկած արժեքները և միացել է նախորդ տարի Փարիզում և այս տարի Մադրիդում կայացած ֆեմինիստական արտաքին քաղաքականության նախարարական համաժողովների համատեղ քաղաքական հռչակագրերին՝ վերահաստատելով իր հանձնառությունը մարդու իրավունքներին, գենդերային հավասարությանը, ներառական կառավարմանը և արդյունավետ բազմակողմ համագործակցությանը։

Այս մոտեցումը գործնական արտահայտություն է ստանում նաև Հայաստանի բազմակողմ նախաձեռնություններում։ Նախորդ տարի ՄԱԿ Մարդու իրավունքների խորհրդում Հայաստանը մի խումբ երկրների հետ նախաձեռնեց նոր տեխնոլոգիաների և կանանց ու աղջիկների իրավունքների պաշտպանության, դրա շուրջ ՄԱԿ կառույցների և գործակալությունների առավել համակարգված աշխատանքին ուղղված քննարկումներ: Աշնանը՝ Մարդու իրավունքների խորհրդի 63-րդ նստաշրջանի շրջանակներում, Հայաստանը միջտարածաշրջանային գործընկերների հետ կներկայացնի «Թվային տեխնոլոգիաների համատեքստում կանանց և աղջիկների իրավունքների խթանման և պաշտպանության նպատակով միջազգային համագործակցության ամրապնդումը» խորագրով բանաձևի նախագիծը։ Նախաձեռնության նպատակն է ձևավորել մարդու իրավունքների վրա հիմնված, ներառական և գենդերազգայուն մոտեցումներ թվային փոխակերպման գործընթացներում՝ ապահովելով, որ կանայք և աղջիկները ոչ միայն պաշտպանված լինեն նոր տեխնոլոգիաներից բխող ռիսկերից, այլև լիարժեք մասնակցություն ունենան դրանց մշակման, զարգացման, կառավարման և կիրառման բոլոր փուլերում։

Այս մոտեցման բնական շարունակությունն արտացոլվում է նաև այս տարի Հայաստանի կողմից ստանձնվող Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի կողմերի 17-րդ համաժողովի (COP17) նախագահության առաջնահերթություններում: Ուրախ եմ նշել, որ COP17-ի կարևոր նախաձեռնություններից մեկը լինելու է Կանանց ֆորումը, որը կհամախմբի կին առաջնորդների, փորձագետների և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների՝ քննարկելու կանանց դերը կենսաբազմազանության պահպանման և կայուն զարգացման առաջմղման գործում։ Վստահ եմ, որ այս հարթակը նոր խթան կհանդիսանա փորձի փոխանակման, համագործակցության ամրապնդման և բնության պահպանության, ինչպես նաև ավանդական գիտելիքի փոխանցման ու համայնքների դիմակայունության ամրապնդման ոլորտներում կանանց կարևոր դերակատարման առավել լայն ճանաչման համար։

Հարգելի՛ գործընկերներ,

ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան, սահմանելով Կին դիվանագետների միջազգային օրը, ոչ միայն փորձել է արժևորել կանանց ներդրումը դիվանագիտության և միջազգային համագործակցության գործում, այլև կարևոր ուղերձ է հղել միջազգային հանրությանը՝ հիշեցնելով, որ ավելի խաղաղ, արդար և կայուն աշխարհ կառուցելու համար յուրաքանչյուր մարդ պետք է հնարավորություն ունենա իր ներդրումը բերելու այդ գործընթացներին։

Հաճախ ասում են, որ դիվանագիտությունը սեփական երկիրն աշխարհին ներկայացնելու և աշխարհը սեփական երկրին բացատրելու արվեստն է։ Այսօր այդ առաքելությունը ձեռք է բերել նոր բովանդակություն։ Այն ենթադրում է ոչ միայն պետությունների միջև երկխոսություն, այլև կարողություն՝ համախմբելու տարբեր գաղափարներ, փորձառություններ և մարդկանց՝ ընդհանուր լուծումներ գտնելու նպատակով։

Կարևորելով այսօրվա քննարկումները, որոնք հաստատապես կնպաստեն նոր գաղափարների ձևավորմանը՝ համոզված եմ, որ ժամանակն է համախմբել ջանքերը կանանց մասնակցության համար իրական հնարավորություններ ստեղծելու նպատակով։

Շնորհակալություն»:

Միջոցառմանը բացման խոսքով հանդես է եկել նաև Հայաստանում ՄԱԶԾ մշտական ներկայացուցիչ Նատիա Նածվլիշվիլին: Բացմանը հաջորդած պանելային քննարկումներին մասնակցել և ելույթներ են ունեցել ՀՀ ԱՍՀ նախարարի տեղակալ Տաթևիկ Ստեփանյանը, Կիպրոսում ՀՀ դեսպան Իննա Թորգոմյանը, ՀՀ ԱԳ նախարարության մամուլի խոսնակ Անի Բադալյանը, Հայաստանում Իտալիայի դեսպան Ալեսսանդրո Ֆերրանտին, Հայաստանում Ուրուգվայի դեսպան Սիլվանա Լեսկա Բարոլինը, Հայաստանում Շվեյցարիայի դեսպան Անդրեա Բարբարա Բաումանը, Հայաստանում Սերբիայի դեսպան Տատյանա Պանայոտովիչ Ցվետկովիչը:

Միջոցառմանը ներկա էին ՀՀ պետական կառավարման օրենսդիր և գործադիր մարմինների, քաղաքացիական հասարակության և փորձագիտական համայնքի ներկայացուցիչներ, Հայաստանում հավատարմագրված դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ղեկավարներ:

Ծանոթագրություն. Կին դիվանագետների միջազգային օրը նշվում է ամեն տարի հունիսի 24-ին: Այն հաստատվել է 2022թ.՝ ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի 76-րդ նստաշրջանի շրջանակներում, միաձայն ընդունված բանաձևով: