- Բարեւ Ձեզ: Ես արագ մի քանի հարցերի անդրադառնամ. վստահ եմ, որ շատ հարցեր կունենաք, կփորձեմ դրանց պատասխանել: Սկսեմ Ղարաբաղյան բանակցություններից` Մինսկի հանդիպումից հետո, այս երկու օրվա ընթացքում բավական տարաբնույթ հայտարարություններ, մեկնաբանություններ, վերլուծություններ են եղել: Ես ասեմ մեր տեսակետը, մեր գնահատականը այդ հանդիպմանը: Այն դրական հանդիպում էր, առարկայական, բավական կառուցողական մթնոլորտում է անցել, եւ նաեւ նախագահները կենտրոնացել են այն խնդիրների վրա, որոնք դեռեւս մնում են չլուծված: Իհարկե ցանկալի կլիներ, որ այս հարցերի շուրջ լիներ անբողջական համաձայնություն նախագահների միջեւ, դա մեզ բոլորիս կուրախացներ: Բայց այդպես չէ, հակառակ, որ դրական է ընթացել, ինչ-որ մերձեցումներ նկատվում են, բայց ասել, որ համաձայնություն է եղել նախագահների մեջեւ այդ հարցերի կապակցությամբ, ճիշտ չի արտահայտի իրականությունը: Այնպես որ դրական մթնոլորտի հետ հանդերձ դեռեւս տարակարծությունները մնում են եւ սկզբունքների շուրջ, առավել եւս դրանց վերաբերող մանրամասների կապակցությամբ: Բայց կարող եմ ասել, որ բանակցությունները փակուղում չեն: Նույնը նման վստահությամբ չէինք կարող ասել, օրինակ, նախկին հանդիպումներից հետո, բայց այստեղ կարող ենք ասել, որ բանակցությունները փակուղում չեն` նախագահները շուտով հանձնարարականներ կտան ԱԳ նախարարներին բանակցությունները շարունակելու, եւ նաեւ հստակ ուղեցույցներ կտրվեն, թե ինչ հարցերի վրա պետք է կենտրոնանալ, եւ ինչպիսի դիրքորոշում դրսեւորել, որպեսզի կարողանանք լրացուցիչ առաջընթաց արձանագրել բանակցություններում:

Երկրորդ հարցը, որին ես կուզենայի անդրադառնալ` ՎՈՒԱՄ-ի սպասվող բանաձեւն է: Հայաստանի դիրքորոշումը այդ կապակցությամբ մնում է նույնը. մենք գտնում ենք, որ դա անտեղի բարդացում կբերի բանակցություններում, ոչինչ չի տա, նույնիսկ, եթե այդ բանաձեւը անցնի, որի բովանդակությունը դեռեւս ծանոթ չէ մեզ: Նույնիսկ, եթե դա անցնի` որեւէ բան չի ավելացնի դրական առումով բանակցություններին, ընդհակառակը, կարծում ենք, որ դա բավական լուրջ խոչընդոտներ կստեղծի բանակցությունների հետագա շարունակմանը, հատկապես այս պահին, երբ կարծես թե դրական տեղաշարժեր կան, բավական բարենպաստ մթնոլորտ է ստեղծվել: Գտնում ենք, որ, իսկապես, անտեղի է այդ բանաձեւը, հատկապես, որ ԱՊՀ տարածքում առկա բոլոր կոնֆլիկտները, կարծես թե, այսպես համատեղել են ուզում, մի փաստաթղթով անդրադառնալ դրանց: Բոլորս քաջ գիտակցում ենք, եւ նաեւ բոլորը հաստատում են, որ այդ կոնֆլիկտները տարբեր են, առավել եւս, որ Ղարաբաղի հարցը էապես տարբերվում է մնացած բոլոր կոնֆլիկտներից:

Եւ, վերջապես, իմ առաջիկա այցերի մասին: Ամսի 4-ից 5-ը կմասնակցեմ ԵԱՀԿ նախարարների հերթական հանդիպմանը: Այստեղ հիմնական քննարկվող հարցերը կվերաբերեն ԵԱՀԿ ռեֆորմներին, ակնկալիք կա, որ ինչ-որ ուղեցույց փաստաթուղթ ընդունվի նախարարների կողմից, որը կնախանշի բարեփոխումների հիմնական ուղղությունները: Կլինի ավանդաբար ընդհանուր քաղաքական հայտարարություն, այստեղ ակնկալվում է, որ կոնֆլիկների մասին կլինեն առանձին պարբերություններ: Մենք արդեն բանակցությունները սկսել ենք համանախագահների եւ ադրբեջանական կողմի հետ` Ղարաբաղին վերաբերող այդ պարբերության շուրջ դեռեւս համաձայնություն չկա: Մինսկում էինք սկսել դրա մասին խոսել, Բրյուսելում, երեւի թե, կիրակի օրը կշարունակենք: Հուսով ենք, որ ընդհանուր եզրեր կգտնենք: Նախկինում նման հաջողություն եղել է, եւ կարողացել ենք համաձայնեցնել Ղարաբաղին վերաբերող պարբերությունը: Նաեւ այստեղ կա Ղազախստանի 2009թ. ԵԱՀԿ նախագահության խնդիրը, որի շուրջ դեռեւս բոլոր անդամների միջեւ վերջնական համաձայնություն չկա: Դա կլինի խնդրահարույց հարցերից մեկը, դժվար է այս պահին ասել, թե ինչպիսի լուծում դրան կտրվի: Համոզված եմ, որ համանախագահների հետ կքննարկվեն նաեւ ՎՈՒԱՄ- ի բանաձեւի հարցը եւ համանախագահների համապատասխան դիրքորոշումը այդ բանաձեւի կապակցությամբ: Դրանից հետո ես կմեկնեմ Ստրասբուրգ` ԵԽ ղեկավարության հետ հանդիպումներ ունենալու: Հանդիպում կլինի Ագո-ի խմբի անդամների հետ, Թերի Դեւիսի հետ, կքննարկվեն մեր բարեփոխումների խնդիրը, մեր պարտավորությունների կատարումը, ինչպես նաեւ` Նախիջեւանում խաչքարերի ոչնչացման հարցը եւ այնտեղ համապատասխան փաստահավաք պատվիրակություն ուղարկելու հարցը: Դրանից հետո ես նորից կվերադառնամ Բրուսել, որտեղ կհանդիպեմ ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի հետ, որի ընթացքում կփորձենք գնահատական տալ մեր Գործողությունների ծրագրի իրականացման որակին եւ բովանդակությանը, նաեւ կնախանշվեն մեր հետագա անելիքները, որից հետո կմեկնեմ Փարիզ` մասնակցելու Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միության 100-ամյակին նվիրված միջոցառմանը, որից հետո կվերադառնամ: Նախատեսված է մեկօրյա աշխատանքային այց Իրան, ամսի 17-ին:Ես ուզում եմ այստեղ մի փոքր եվրոպականի վրա շեշտը դնել, որովհետեւ Բրյուսելից վերադառնալուց հետո, որտեղ ստորագրվեց ԵՄ նոր հարեւանների քաղաքականության շրջանակներում մեր Գործողությունների ծրագիրը, առիթ չեմ ունեցել հանդիպելու: Ուղղակի ասեմ, որ ԵՄ հետ Գործողությունների ծրագիրը, ՆԱՏՕ-ի հետ մեր գործողությունների ծրագիրը, ԵԽ պարտավորությունների մեր փաստաթուղթը. այդ երեքի ամբողջությունը, իսկապես, հստակ ինստիտուցիոնալ բնույթ է տալիս Հայաստան-Եվրոպա հարաբերություններին, եւ այդ ուղղությունը, կարծեք թե, մեր արտաքին քաղաքականության, այսպես, փաստաթղտային առումով բազմակողմի շրջանակներում կարգավորված ուղղությունն է, որտեղ հստակ նախանշվում են ծրագրային մանրամասնությամբ մեր անելիքները հետագա հինգ տարիների ընթացքում: Սա, իսկապես, կարծում եմ, դրական է եւ հստակ ուղենիշ է այդ կառույցներում մեր ինտեգրման գործընթացներին: Ինչ վերաբերում է Գործողությունների ծրագրին, ԵՄ շրջանակներում այս փաստաթուղթը արդեն շրջանառության մեջ է, չգիտեմ, եթե դուք առիթ ունեցել եք ծանոթանալու դրան, ես բազմիցս առիթ եմ ունեցել ասելու, որ դա հիմնարար փաստաթուղթ է, բազմակողմանի փաստաթուղթ է եւ բովանդակային առումով բավական խորքային հնարավորություններ է տալիս ինտեգրացման գործընթացների եւ, եթե մենք կարողանանք, իսկապես, այս փաստաթուղթը` իր ոգուն եւ տառին հարազատ, իրականացնել հաջորդ հինգ տարիների ընթացքում, դա էապես դրական տեղաշարժ կարձանագրի Հայաստանի քաղաքական եւ տնտեսական կյանքում:

Հարց. «Հայկական ժամանակ» օրաթերթ - Պրն Օսկանյան, Մինսկի հանդիպումից հետո Ադրբեջանի նախագահը հարցազրույց էր տվել, որտեղ հայտարարել էր, որ Ադրբեջանի դիրքորոշումը չի փոխվել, Ադրբեջանը պատրաստ է Ղարաբաղում ապրող բնակչությանը ինքնավարության ամենաբարձր կարգավիճակ տալ: Դուք գնահատում եք Մինսկի հանդիպումը եւ ասում, որ փակուղում չէ, ինչը չէր կարելի ասել նախորդ հանդիպումների հետ կապված: Ի՞նչ հիմքով եք ասում, որ փակուղում չէ, այսինքն` հակասություն կա՞ այս երկու հայտարարությունների մեջ:

Վ.Օսկանյան. - Ես ասեմ , որ հայկական կողմի դիրքորոշումն էլ չի փոխվել. հարցը պետք է կարգավորել ԼՂ ժողովրդի ինքնորոշման սկզբունքների վրա: Ասեմ, այդ երկու, այսպես արտաքուստ հակադրված կամ այսպես հակադրյալ թվացող սկզբունքները մի ձեւով միայն կարելի է համատեղել` ռեֆերենդումի ճանապարհով, որովհետեւ փաստաթղթում իսկապես տեղ է գտել ռեֆերենդումի գաղափարը, որի շուրջ բանակցություններ են ընթանում: Դրա համար էլ ես կարող եմ ասել, որ, իսկապես, մենք հեռանկար տեսնում ենք, որ կարելի է այդ երկու սկզբունքները համատեղել: Այսինքն` ԼՂ ժողովրդին, որին վերաբերում է այս բոլորը, տալ հնարավորություն, որ ինքը որոշի, թե որն է ուզում ընտրել` Ադրբեջանի տարածքային անբողջականությունը, թե՞ իր ինքնորոշումը: Ինքնորոշում արդեն նշանակում է ընտրություն, այնպես որ, դա է միակ լուծումը եւ, բարեբախտաբար, իսկապես, այդ լուծման էլեմենտները արդեն ներառվել են փաստաթղթի մեջ, այսօր լուրջ քննարկում է գնում հնարավոր ռեֆերենդումի քվեարկության շուրջ, դրա համար էլ, ինչպես ասացի, մենք տեսնում ենք հեռանկար, որ կարելի է, իսկապես, այդ երկու սկզբունքները համատեղել:

Հարց.«Հայկական ժամանակ» - ՎՈՒԱՄ-ի հետ կապված հարցս հետեւյալն է` Դուք ասացիք, որ մինչեւ այժմ չունեք փաստաթղթի տեքստը, այսինքն` Դուք բոլորովին անպատրաստ եք գնում, ի նկատի ունեմ, թե ինչո՞վ է զբաղված ՄԱԿ-ում մեր ներկայացուցչությունը:

Վ.Օսկանյան. - ՄԱԿ-ը իր պրոցեդուրան ունի, որովհետեւ տեքստը ՎՈՒԱՄ-ի անդամ պետություններն են պատրաստում: Ես առիթ ունեցել եմ ասելու` երբ օրակարգում մի հարց կա, ցանկացած անդամ երկիր այդ օրակարգի հարցի կապակցությամբ կարող է փաստաթուղթ դնել շրջանառության մեջ, ուղղակի որովհետեւ մենք սկզբունքին դեմ ենք, մենք չենք նախաձեռնում: Նախաձեռնելը մնում է ՎՈՒԱՄ-ին, իսկ ՎՈՒԱՄ-ի անդամները այս պահին բանակցում են, թե ինչպիսի տեքստ են դնելու շրջանառության մեջ: ՄԱԿ-ը իր պրոցեդուրան ունի, այսքան ժամ առաջ պետք է շրջանառության մեջ դրվի` դեռ պաշտոնապես շրջանառության մեջ չի դրվել: Ասեմ, որ մենք կուլիսային ինֆորմացիա ունենք, թե մոտավորապես, ինչպիսի բովանդակություն այն կունենա, բայց այստեղ սկզբունքին ենք դեմ, ոչ թե` բովանդակությանը: Այնպես որ, մեր դիրքորոշման մեջ, անկախ տեքստից, փոփոխություն, ես կարծում եմ, չի լինի, այնպես որ, կարող եմ ասել. այո, մենք պատրաստ ենք ցանկացած անակնկալի:

Հարց. «Ամբիոն» թերթ - Պրն Օսկանյան, Դուք միշտ խոսում եք հայկական կողմի փոխզիջումների մասին, իսկ ո՞րն է լինելու Ադրբեջանի փոխզիջումը: Ի՞նչ փոխզիջում է ակնկալվում:

Վ.Օսկանյան. - Բայց ես ասե՞լ եմ` հայկական կողմինը ինչ կլինի, որ ակնկալում եք` Ադրբեջանինը ասեմ:

Հարց.- Միշտ ասում եք, որ հայկական կողմից փոխզիջումներ կլինեն:

Վ.Օսկանյան. - Ոչ, մենք ասում ենք, որ այս հարցը հնարավոր է լոււծել փոխադարձ զիջումներով, միակողմանի զիջումներով հարցը ուղղակի հնարավոր չէ լուծել, փոխադարձ պետք է երկու կողմերն էլ, երեք կողմերն էլ իսկապես պատրաստ լինեն զիջումների: Հայկական կողմ ասելով` ես ի նկատի ունեմ Հայաստանը եւ Ղարաբաղը, իհարկե, այս պարագայում:

Հարց. «Հանրային Ռադիո» - Պրն Օսկանյան, Դուք միշտ ասում եք, որ պետք է փաստաթղթում ամրագրված լինի ինքնորոշման իրավունքը, ադրբեջանցիները դա ինչպե՞ս են հասկանում, որովհետեւ ինքնորոշման իրավունքը ոչ միայն անկախություն է կամ Հայաստանին միավորվելը, այլ նաեւ բարձր կարգավիճակ է: Ուզում եմ սա հստակեցնել:

Վ.Օսկանյան. - Առանց սահմանափակումների ինքնորոշման իրավունք, որի մեջ մտնում են քո բոլոր ասած երեք տարբերակները:

Հարց.- Այսինքն բարձր, ամենաբարձր, լայն, շատ լայն ինքնավարություն ...

Վ.Օսկանյան. - Ոչ, կարող է լինի անկախություն, կարող է լինի միացում, կարող է լինել Ադրբեջանի կազմում ավտոնոմիա, եթե այդ ընտրությունը տրվում է ժողովրդին, եւ ինքն է որոշում, դա է իսկական ինքնորոշումը: Ընտրություն որոշելու ավտոնոմիայի աստիճանը` ինքնորոշում չէ, կներեք, ինքնորոշումը այն է, որ կարողանաս ցանկացած ստատուսի շուրջ քո կարծիքը հայտնես:

Հարց. «Հանրային Ռադիո» - ՎՈՒԱՄ- ի ստեղծումից հետո տպավորություն է ստեղծվում, որ այս կազմակերպությունը Հայաստանի համար միշտ պրոբլեմներ է ստեղծում: Երբեւիցե չի քննարկվում Հայաստանի ՎՈՒԱՄ-ին անդամակցելու հարցը` հաշվի առնելով, որ դրա անդամ չորս երկրներից երեքը ինչ-որ ձեւով մեր բարեկամ ասեմ կամ հարեւան երկրներ են:

Վ.Օսկանյան. - Ոչ, չի քննարկվում, որովհետեւ այստեղ գաղափարական տարբերություններ կան, որովհետեւ այն հիմնական հարցերը, որոնց միավորում է այդ կազմակերպությունը` մեզ չեն մտահոգում, չեն հուզում, կամ մենք չենք կիսում այդ մոտեցումները: Մենք մեր տարածքում ինքնորոշման խնդիրներ չունենք, իրենք համարում են, որ ունեն, դրա շուրջ են համախմբված: Կան նաեւ այլ գործոններ, չեմ ուզում մանրամասների մեջ մտնել: Բայց այդ կազմակերպության գաղափարական հենքը մեզ չի հետաքրքրում, դրա համար էլ մենք չէինք ուզենա եւ չենք էլ քննարկում այդ կազմակերպությանը մեր անդամակցությունը:

Հարց. - Իսկ Ռուսաստանը այստեղ ինչ-որ դեր խաղու՞մ է Հայաստանին զսպելու, որպեսզի նա չանդամակցի այդ կազմակերպությանը:

Վ.Օսկանյան. - Ասում եմ, այդ խնդիրը չի քննարկվում, որ որեւէ մեկը մտածի մեզ զսպելու: Առհասարակ ասեմ, որ այլ հարցերում որեւէ մեկը չի փորձում Հայաստանին զսպել:

Հարց.- Պրն նախարար, Ադրբեջանի նախագահը նաեւ իր խոսքում նշել էր վերջնական փուլին հասնելու մասին: Ի՞նչ է դա նշանակում, քանի որ, ըստ էության, մենք ունենք միայն Ալիեւի մեկնաբանությունը, Ռոբերտ Քոչարյանը չմեկնաբանեց բանակցությունները:

Վ.Օսկանյան. - Ես կարծում եմ որ դա հարաբերական կարող է լինել, ես չեմ ուզում դրա վրա շատ խորանալ:

Հրաց.- Կարծես, նման հայատարարություն առաջին անգամ է արվում, որ վերջնական փուլի են հասել: Ի՞նչ վերջնական փուլի մասին է խոսքը:

Վ.Օսկանյան. - Գիտե՞ք, իրեն պետք է հարցնել, իսկապես: Օրինակ, եղել են պահեր, որ ասել ենք` մոտ ենք լուծմանը, հեռու ենք, առաջ ենք գնացել, հետ ենք գնացել: Գիտեք, սա իսկապես հարաբերական է, դժվար է, իսկապես, ասել, թե ինչպիսի փուլում ենք: Այնպես որ, չէի ուզենա իսկապես այդպիսի գնահատական տալ, որ վերջնական փուլում ենք, դժվար է ասել: Մեր առջեւ դեռեւս բազմաթիվ չլուծված խնդիրներ կան, դեռ Ղարաբաղին բանակցություններում ներառելու խնդիրը կա: Ես երեկ Հ2-ին տված հարցազրույցի ընթացքում ասել եմ, եթե պրն Ալիեւը համարում է, որ արդեն վերջին փուլ ենք մտել, ուրեմն անհապաղ պետք է համաձայնեն, որ ԼՂ-ն արդեն իր մասնակցությունը բերի, որովհետեւ առանց ԼՂ մասնակցության գոնե այդ վերջին փուլում, ուղղակի, հարցի կարգավորումը անհնարին է, այնպես որ, դա հարաբերական հասկացողություն է, ես կարծում եմ, պետք չէ դրա վրա շատ ծանրանալ:

Հարց. - Եվ, ներեցեք, Դուք նշեցիք Հ2 տված հարցազրույցի մասին: Որպես նախկինում լրագրողական իրականությանը քաջատեղյակ մարդ եւ թերեւս հիմա էլ, չե՞ք կարծում, որ այդպես չի կարելի վարվել, որ այսօր ասուլիս եք հրավիրում, իսկ երեկ Դուք Հ2-ին, թեկուզ երկու հարցի պատասխան տալիս եք:

Վ.Օսկանյան. - Հա՞, չգիտեի, որ չի կարելի:

Հարց.- Իհարկե, կարելի է, բայց մի քիչ արժեզրկում եք ձեր ասուլիսը: Լավ, ամեն դեպքում, կարող՞ եք որեւէ կերպ մեկնաբանել Փոլադ Բյուլբյուլողլիի հայտարարությունը, որ կարծես թե Ալիեւը դադարել է ռազմատենչ հայտարարություններ անել, բայց հիմա դեսպանն է իրենց խոսում:

Վ.Օսկանյան. - Դե, նույնն է, էլի, ես լսել եմ, հիմա, ճիշտ է, անբողջությամբ չեմ հիշում` ինչ է ասել դեսպանը, բայց քանի նախագահն էլ բաներ է ասում` նախագահի ասածներին անդրադառնում, երեւի դրանով բավարարվենք:

Հարց. Ա1+ - Պրն Օսկանյան ես Ձեր երեկվա հաղորդումը չեմ նայել եւ եթե հարցս կրկնվի, խնդրում եմ ներող եղեք: Ինձ հետաքրքրում է հանրաքվեների հետ կապված, եթե այդ սկզբունքը, գաղափարը արդեն ամրագրվել է, գոնե ինչ-որ չափով հստակեցվել է, թե այդ հանրաքվեն որտեղ պետք է անցկացվի, ովքեր պետք է մասնակցեն եւ այլն, թե առայժմ միայն երկու կողմերը միայն համաձայնվել են, որ պետք է հանրաքվե լինի:

Վ.Օսկանյան. - Գիտեք, չեմ կարող ֆիքսել, որ համաձայնվել են, ուղղակի ես ասում եմ` դա փաստաթղթում կա, հիմքում է, այսօր տարակարծության թեմաներից մեկն է, իհարկե, եթե հանրաքվեի մասին ենք խոսում, դա վերաբերում է ԼՂ տարածքին եւ ԼՂ-ում ապրող ժողովրդին:

Հարց.-Ո՞ր դեպքում է հնարավոր, որ հանրաքվեի գաղափարից մենք հրաժարվենք:

Վ.Օսկանյան. - Եթե ավելի լավ ալտերնատիվ մեզ առաջարկեն, այն, որ Ղարաբաղը անկախ է, ընդունում ենք,կհրաժարվենք, ինչ է եղել: Եթե մեզ համար ավելի լավ ալտերնատիվ տարբերակ լինի:

Հարց. «Ժամանակ Երեւան» օրաթերթ - Պրն Օսկանյան, Դուք արդեն նշել եք ՎՈՒԱՄ-ի նախաձեռնության հետ կապված: Մոտ, երեւի, տասը օր առաջ այսպիսի ինֆորմացիա եղավ, որ ՄԱԿ-ում Ռուսաստանի ներկայացուցիչը` Վիտալի Չուրկինը, տարածել է չճանաչված հանարապետություննների վերաբերյալ հուշագիր, եւ այսպիսի բան ասվեց, որ այդտեղ կա անդրադարձ ԼՂ-ին: Դուք կարո՞ղ եք ասել, եթե կա նման փաստաթուղթ, ի՞նչ անդրադարձ կա Ղարաբաղին այս մասով:

Վ.Օսկանյան. - Ոչ, ես, ճիշտն ասած, տեղյակ չեմ Ղարաբաղին անդրադարձի մասին: Ես ասեմ, որ Ղարաբաղի քաղաքականությունը այն է, որ այն մյուս կոնֆլիկտներից տարբեր է, եւ դա նրանց հաջողվել է, միջազգային հանրության տեսակետով իրոք ԼՂ հարցը մյուսներից տարբեր է , եւ ես կարծում եմ, որ դա առավելություն է տալիս ԼՂ-ին, եւ ամեն ինչ պետք է անել այդ կարգավիճակը պահելու համար:

Հարց - Դուք Մինսկից վերադառնալուց անմիջապես հետո դժվարացաք գնահատական տալ, ասացիք, որ չեք կարող ասել` առաջընթաց եղել է, թե՞ ոչ: Այսօր ասում եք, որ փակուղում չեն բանակցությունները: Ի՞նչ փոփոխություն է տեղի ունեցել:

Վ.Օսկանյան. - Ես Մինսկից անմիջապես հետո հենվում էի նախագահների հանդիպման վրա, որովհետեւ նախագահներ տետ ա տետ հանդիպումից հետո, ներս հրավիրեցին ԱԳ նախարարներին եւ Մինսկի խմբի համանախագահներին եւ իրենց տեսակետները այդտեղ հայտնեցին, տպավորությունները, շատ մանրամասների մեջ չմտան: Իմ ինֆորմացիան ընդամենը օդանավակայանում այդքան էր, բայց նախագահների խոսքից դատելով եւ նաեւ կոնկրետ արդեն ասածներից պարզ էր, որ պրոցեսը փակուղում չէ, եւ շարունակություն կլինի:

Հարց. - Իսկ գրավյալ տարածքների վերաբերյալ կոնկրետ կարո՞ղ եք ասել, այնտեղ` Ադրբեջանում, արդեն նշում են, որ յոթ շրջանների վերադարձը, կարծես թե, արդեն որոշված է:

Վ.Օսկանյան. - Ոչ, այդպիսի որոշում չկա:

Հարց.«Ինտերֆաքս» գործակալություն - Պրն նախարար, ներկայումս սեղանի վրա գտնվող փաստաթղթի ծավալը կասե՞ք գոնե քանի էջ է, նույն մեկ երկու է՞ջն է, թե՞ աշխատանքները գնում են փաստաթուղթը ավելացնելու ուղղությամբ:

Վ.Օսկանյան. - Երկուսուկես էջ, երեւի:

Հարց. «Լրագիր» թերթ - Պրն Օսկանյան, ես կուզենայի մեկ այլ խնդրի անդրադառնայիք: Կարծում եմ, որ տեղյակ եք, որ այս տարի Ռուսաստանում սպանվել է Հայաստանի վեց քաղաքացի: Իսկ Ռուսաստանում մեր դեսպանը` Արմեն Սմբատյանը, բառացիորեն երեկ ԻՏԱՌ-ՏԱՍՍ-ին հայտարարել է, որ Հայաստանի Ռուսաստանի հարաբերությունները գնահատում է 5+, ես բառացի մեջբերում եմ անում: Ուզում էի ճշտել` Հայաստանի վեց քաղաքացիների սպանությունից հետո Հայաստանի պաշտոնական գնահատականը հարաբերույուններին դա՞ է: Իսկ եթե դա դեսպանի անձնական կարծիքն է, կուզենայի դեսպանի գործունեությունը գնահատեիք:

Վ. Օսկանյան. - Լավ, ինձ պրոբլեմի մեջ մի դրեք դեսպանի հետ: Գիտեք, գնահատականներով, կարծում եմ` պետք չէ: Հետաքրքրական ձեւակերպում է, միգուցե, տվել պարոն Սմբատյանը, բայց Ռուսաստանի հետ մեր հարաբերությունները շատ լավ են, խորքային են, ստրատեգիական են: Սրա մասին բազմիցս խոսել ենք, իհարկե, ցավալի են այդ սպանությունները, դա լուրջ խնդիր է` ոչ միայն Հայաստանին մտահոգող, առավել եւս Ռուսաստանին մտահոգող: Մենք լսում ենք միայն հայերի սպանությունը, այնտեղ կա նաեւ այլազգիների սպանություն: Սա, իսկապես, մի խնդիր է, որ Ռուսաստանին պետք է մտահոգի, եւ Ռուսաստանի իշխանությունները շատ լուրջ քայլեր պետք է կատարեն, որպեսզի կանխեն: Կարող եմ ասել, որ դա հայ-ռուսական հարաբերությունների վրա չի ազդում, իհարկե, օրակարգային մի այլ հարց է ավելանում մեզ մտահոգող պրոբլեմների աղյուսակում, եւ այդ հարցն անընդհատ Ռուսաստանի հետ բարձրացվում է, բայց չի կարող խոչընդոտ լինել այսօր մեր երկկողմ հարաբերություններում:

Հարց. - Եթե փաստաթղթում այսօր տեղ է գտել հանրաքվեի սկզբունքը, գաղափարը, դա նշանակու՞մ է, որ 1991թ. Ղարաբաղում անցկացված ինքնորոշման հանրաքվեն անտեսվում է բանակցությունների գործընթացում:

Վ. Օսկանյան. -Գիտե՞ք, եթե այդ հանրաքվեն միջազգայնորեն ճանաչված լիներ, այսօր, երեւի, բանակցությունների կարիք չէր լինի, չէ՞:

Հարց. - Երբ Ռոբերտ Քոչարյանը Մինսկից եկավ, սկսեցին ասել, որ նա ճնշված է, շուտ է վերադարձել, գագաթնաժողովի մնացած աշխատանքներին չի մասնակցել: Դուք կարո՞ղ եք բացատրել` ինչու նա շուտ եկավ, եւ ընդհանրապես, նա շու՞տ է եկել, թե՞ ոչ, եւ Քոչարյանը ընկճվա՞ծ էր այդքան:

Վ. Օսկանյան. - Ժամը մեկին ժամանել ենք Երեւան, լույս առավոտ: Դուք դատեք, շուտ ենք եկել, թե ոչ: Նախագահները ԱՊՀ ճաշին միայն չմասնակցեցին, որովհետեւ, երբ գագաթնաժողովն ավարտվեց, մամուլի ասուլիս էին վարում Նազարբաեւը եւ Լուկաշենկոն, եթե չեմ սխալվում: Դրանից հետո պետք է ճաշը լիներ, երկու նախագահները Լուկաշենկոյից ներողություն խնդրեցին եւ մեկնեցինք Ռուսաստանի դեսպանություն բանակցություններն սկսելու: Հանդիպումը մոտավորապես երեք ժամ տեւեց, քանի որ Դե Գուխտը եւ Լավրովը նույնպես մասնակցում էին, դրանից հետո միայն համանախագահները, ԱԳ նախարարները եւ նախագահները, հետո նախագահներն առանձին, որից հետո նորից միացանք մենք. ընդհանուր մոտ երեք ժամ տեւեց: Նախագահներինը, եթե չեմ սխալվում, մոտ մեկուկես ժամ:

Հարց. - Իսկ ընկճված չէ՞ր:

Վ.Օսկանյան. - Ոչ, հակառակը` շատ լավ տրամադրություն ուներ:

Հարց. «Ազատություն» ռադիոկայան - Պարոն Օսկանյան, իհարկե, Փոլադ Բյուլբյուլողլու հայտարուրթյանը չեմ խնդրի, որ արձագանքեք, բայց, այդուամենայնիվ, հաշվի առնելով, որ Գալուստ Սահակյանը իշխող հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչ է` նա արդեն երկրորդ, թե երրորդ անգամ հայտարարում է այն մասին, որ մինչեւ 2012թ. Ղարաբաղյան հարցը չի լուծվի: Դուք փորձե՞լ եք պարզել Հանրապետականի հետ` դա նրանց տրամադրվածությունն է, թե կանխատեսումը` հաշվի առնելով, որ իշխող կուսակցություն է: Այդ ենթատեքստում, թերեւս, կրկնվող հարց` 2007թ. պատուհանը բա՞ց է դեռեւս, հնարավորություններն ինչպե՞ս եք գնահատում:

Վ. Օսկանյան. - Պարոն Սահակյանի հայտարարության հետ կապված, ճիշտն ասած, հնարավորություն չեմ ունեցել, միգուցե, հաջորդ հանդիպմանը կարելի է հարցնել: Իսկապես, չգիտեմ` ինչ ի նկատի ունի, միգուցե ընտրությունների ցիկլը եւ այլն: Դժվարանում եմ ասել, եթե դուք առիթ ունենաք, հարցրեք: Ինչ վերաբերում է պատուհանին. պատուհանը նույնիսկ եթե փակ է, կարելի է բացել: Այսինքն` հարաբերական է, միշտ էլ հնարավորություն կա, քանի որ սեղանի վրա կա փաստաթուղթ, որը ես բազմիցս ասել եմ` ռեալ փաստաթուղթ է, տրամաբանական փաստաթուղթ է, այսպես միակողմանի չէ, հավասարակշռված է: Ցանկացած պահի` քաղաքական կամքի դրսեւորման դեպքում կարելի է միշտ էլ առաջընթաց արձանագրել: Պատուհանը, կարծում եմ, բաց է:

Հարց. - Պարոն Օսկանյան, կարո՞ղ եք քաղաքական տեսանկյունից մեկնաբանել Հռոմի Պապի այցը Թուրքիա:

Վ.Օսկանյան. - Կարծում եմ` դրական երեւույթ է. այսօր, հատկապես, այս քաղաքակրթությունների միջեւ առկա լարվածությունների կոնտեքստում, երբ Հռումի Պապը` կաթոլիկ աշխարհի առաջատար դեմքը մեկնում է իսլամական երկիր եւ այնտեղ մզկիթ է այցելում, այլ կրոնական, քրիստոնեական հարանվանությունների ղեկավարների հետ է հանդիպում, ժողովուրդների հետ է շփվում, դա միայն դրական եմ գնահատում:

Հարց. «Հանրային ռադիո» - Պարոն Օսկանյան, 2008թ. այսպես թե այնպես հնարավոր է, որ արտաքին քաղաքական ուղեգծի փոփոխություն լինի, հնարավո՞ր է դա:

Վ.Օսկանյան. - Այսինքն, արտաքին քաղաքականության կուրսի՞:

Հարց. -Այո, այսինքն նոր նախագահ: Դրանո՞վ է պայմանավորված, որ Դուք նախատեսում եք չշարունակել ԱԳ նախարարի պաշտոնավարումը: Գլխավոր հարցն այն է` կան կետեր, որոնցից այլեւս շրջադարձ հնարավոր չէ, որ ցանկացած իշխանության դեպքում հետ քայլ չի արվի:

Վ. Օսկանյան. - Արտաքին քաղաքականությա՞ն:

Հարց. - Ղարաբաղի հարցի լուծման ասպարեզում:

Վ. Օսկանյան. - Ակնհայտ է, որ նոր կառավարություն է լինելու, նոր նախագահ, միգուցե, խորհրդարանական ընտրություններից հետո արդեն նոր վարչապետ: Երբ նոր նախագահ է, նոր կառավարություն լինի, արտաքին քաղաքականության մասով նոր նախագահն իր տեսակետները կունենա: Կարծում եմ` եթե ինձ առաջարկվի շարունակել, իմ պատասխանը կլինի բացասական, որովհետեւ կարծում եմ` նույն անձը նույն պաշտոնում տասը տարուց ավելի իմաստ չունի մնա, տասը տարին նույնիսկ մաքսիմումն է: Թարմ ուժ է պետք, նոր արյուն, նոր մտածողություն: Ինչ վերաբերում է արտաքին քաղաքականության ուղղություններին. այդ աթոռի վրա նստողն ինքնաբերաբար արդեն ստիպված է առաջնորդվել որոշ տվյալներով` եւ գլոբալ, եւ տարածաշրջանային, եւ տեղական: Այդ տվյալներն այնքան ակնհայտ են, այնքան ազդեցիկ, որ երբ ինքնաբերաբար մտածես ազգային շահերի մասին եւ ճիշտ գնահատես ազգային շահերը, արտաքին քաղաքականության շատ մեծ ներկապնակ չի լինի, որ ընտրես: Կարող է ակցենտների որոշ փոփոխություններ լինեն, դա ճիշտ է ցանկացած երկրի համար: Միայն, եթե մեր պատկերացումը մեր ազգային շահերի նկատմամբ այլ է եղել, եւ նոր եկողը բոլորորովին այլ պատկերացում ունենա, կարելի է ակնկալել, որ ինչ-որ կտրուկ փոփոխություններ լինեն: Ես չեմ պատկերացնում, որ մեր արտաքին քաղաքականության մեջ կարելի է կտրուկ փոփոխություններ մտցնել, ակցենտների փոփոխություն կարող է լինել, ինչպես եղավ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանից Ռոբերտ Քոչարյան: Կարծում եմ` էական տեղաշարժեր չեղան, բայց մեկ երկու ուղղություններով` Թուրքիա, Ղարաբաղ, ակցենտների որոշ փոփոխություններ եղան:

Հարց. - Պարոն Օսկանյան, դեկտեմբերի 10-ին Ղարաբաղում սահմանադրության հանրաքվե է անցկացվելու, եւ միջազգային ճգնաժամային խումբը արդեն հայտարարել է, որ այդ հանրաքվեի արդյունքը միջազգային հանրությունը չի ընդունելու: Ի՞նչ աշխատանք է տարվում, որպեսզի այդ հանրաքվեն միջազգայնորեն ճանաչվի, որ եւս մեկ անգամ չունենանք չճանաչված հանրաքվե, հակառակ դեպքում, անիմաստ է դառնում այդ հանրաքվեն:

Վ. Օսկանյան. - Միջազգայնորեն ճանաչելը բարդ խնդիր է, բայց հայտարարությունները բնույթով այնպես պետք է լինեն, որ հուսալքության չտանեն ԼՂ ժողովրդին, այդ կազմակերպություններն իրենց հեղինակությունը եւ օրինականությունը չկորցնեն ԼՂ ժողովրդի համար: Դա, իսկապես, կարեւոր է, քանի որ այսօր ԼՂ առկայությունը, որպես քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական միավոր, փաստ է: Բոլորը պետք է հասկանան, որ այդ մարդիկ 15 տարի է արդեն` ինքնուրույն են ապրում, որեւէ մեկից կախված չեն, իրենց օրենքներն ունեն, իրենց իշխանություններն ունեն, իրենք իրենց կյանքը պետք է տնօրինեն: 15 տարվա կուտակված օրենսդրական դաշտ կա, որն արդեն անհրաժեշտություն է ստեղծում ունենալու այդ քաղաքական միավորի հիմնարար օրենքը` սահմանադրությունը: Կարծում եմ, եթե այս տեսանկյունից նայեն, նրանց հայտարարությունները, որքան էլ քննադատատական լինեն, կարող են ավելի նրբանկատ լինել ԼՂ ժողովրդի զգացումների նկատմամբ: Եթե կարողանան այսքանը ճիշտ ընկալել, ծայրահեղ հայտարարություններ չեն լինի, մեր աշխատանքը հիմնականում դրա վրա է կենտրոնացված. փորձել այդ խնդիրը նրանց ուշադրությանը հայտնել, որպեսզի ԼՂ ժողովրդի ժողովրդական ձգտումները, իղձերը չոտնահարվեն, նաեւ ժողովուրդը հուսախաբություն չունենա:

Հարց. - Հետագայում ինքնորոշման հանրաքվեի հիմքում լինելու՞ է այս ընդունվելիք սահմանադրությունը:

Վ. Օսկանյան - Դժվարանում եմ ասել:

Հարց. «Մարդիկ» լրատվական գործակալություն - Ինձ հետաքրքրում է, թե քննարկված եւ առաջարկված հարցադրումները երկկողմ հարաբերություններում որքա՞ն են համաձայնեցված ԼՂ իշխանությունների հետ:

Վ. Օսկանյան. - Հայաստանի կողմից ներկայացված դիրքորոշումների, սկզբունքների շուրջ, կարծում եմ, լուրջ տարաձայնություններ չունենք ԼՂ հետ: Իսկ մանրամասները դեռեւս խորքային չեն քննարկվել, որովհետեւ մենք դեռեւս սկզբունքների մակարդակի վրա ենք:

Հարց. - Այս վերջին հանդիպման արդյունքները համաձայնեցվա՞ծ էին ԼՂՀ-ի հետ:

Վ. Օսկանյան. - Երբ նախագահը բանակցությունների է գնում, չգիտի` այնտեղ ինչպիսի զարգացումներ կլինեն, չի կարող բոլոր զարգացման սցենարները համաձայնեցնել: Առավել եւս, նախագահը լավ գիտի եւ ԼՂ, եւ Հայաստանի շահերը, խնդիրները նախօրոք հստակեցնելու խնդիր չունի, հատկապես, երբ մեծ հաշվով սկզբունքների շուրջ ընդհանուր հասկացողություն կա: Հանդիպումից հետո պարոն Ղուկասյանը քաղաքում էր, ես եմ հանդիպել, մանրամասներ եմ տվել, հանդիպել է նախագահի հետ, այնպես որ, ամբողջությամբ ԼՂ իշխանությունները տեղեկացված են:

Հարց. - Դուք անդրադարձաք Ալիեւի արած վերջին հայտարարություններին, բայց ինչպիսի՞ն է հայկական կողմի դիրքորոշումը այդ հայտարարությունների վերաբերյալ, եւ արդյոք, դրանք բխու՞մ էին վերջին հանդիպումներից:

Վ.Օսկանյան. - Իմ կարծիքով, չափազանց օպտիմիստական են: «Հայկական ժամանակում» այսօր ամբողջական հատվածներ է տպվել, եթե դա է ճշգրիտ վերարտադրում Ալիեւի ասածը, ենթադրում եմ, որ մոտավորապես ասել է` սկզբունքները չեն համաձայնեցվել, դրական է գնահատում: Մեր տեսակետները, կարծում եմ, համընկնում են, մի կետում նույնպես համընկնում են, որ իրենց դիրքերից չեն զիջել, մենք էլ մեր դիրքերից չենք զիջել: Իսկ այդ երկուսն ինչպես կարելի է համատեղել, ես արդեն ասացի` ռեֆերենդումի միջոցով:

Հարց. «Հայաստանի Հանչապետություն» օրաթերթ - ԵՄ հետ գործողությունների ծրագրում հստակ նշված է ինքնորոշման իրավունքի կիրառումը ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործում: Ի՞նչ կարող է այդ փաստաթղթում նշված դրույթը տալ կարգավորման բանակցություններին եւ վերջնական կարգավիճակին:

Վ.Օսկանյան. - Դա համահունչ է այսօր բանակցությունների ոգուն: Որպես ձեւակերպում, այնտեղ ասվում է, որ ԼՂ հարցը պետք է կարգավորվի միջազգային օրենքներին, միջազգային նորմերին համապատասխան, ներառյալ ժողովրդների ինքնորոշումը: Մեզ համար, իսկապես, դրական է, որ դա հատուկ շեշտվել է, եւ բխում է բանակցությունների տառից եւ ոգուց: Փաստաթղթում, որը չի ընդունվել, բայց սեղանի վրա է, ինքնորոշման իրավունքը ռեֆերենդումի միջոցով բավական լուրջ ամրագրված է:

Հարց. - Բայց Ադրբեջան-ԵՄ պրեամբուլայում ուրիշ ձեւ է ամրագրված:

Վ. Օսկանյան. - Նրանցը պրեամբուլայում է, մերը` ԼՂ հատվածի տակ: Կարծում եմ` Ղարաբաղի մասով առավել ուժեղ է, քան պրեամբուլար մասով:

Հարց. - Երեկ Դենիել Ֆրիդը խոսել էր ՆԱՏՕ-ի փաստաթղթում Հարավային Կովկասի եւ Մոլդովայի երկրների տարածքային անբողջականությանն աջակցելու մասին: Կարո՞ղ եք գնահատել դա, Հայաստանի համար ի՞նչ է նշանակում ՆԱՏՕ-ի այդ աջակցությունը:

Վ. Օսկանյան. - Դա ստանդարտ հայտարարություն է կոնֆլիկտի մասին, վստահ եմ, որ Դենիել Ֆրիդը նաեւ կասեր, որ ԼՂ հարցը պետք է կարգավորվի Մինսկի խմբի շրջանակում կողմերի համաձայնությամբ: Այնպես որ, երկրների տարածքային անբողջականությունը պաշտպանելը բազմիցս է հնչել, եւ դա, կարծում եմ, չի հակասում բանակցություններին: Օրինակ, փաստաթղթի պլեամբուլար մասում հստակ ասվում է, որ այս հարցը պետք է կարգավորվի ԵԱՀԿ սկզբունքների եւ հիմնարար սկզբունքների հիման վրա` տարածքային ամբողջության եւ ինքնորոշման: Այնպես որ, ես հակասություն չեմ տեսնում Ֆրիդի արած հայտարարության եւ Ղարաբաղի գործընթացում տեղ գտած դրույթներում: