Երեկ ավարտվեց Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Վարդան Օսկանյանի այցը Մոսկվա, որտեղ նա հանդիպում ունեցավ իր ռուս գործընկերոջ հետ: Հայաստանը մնում է Ռուսաստանի ռազմաքաղաքական գլխավոր դաշնակիցը Հարավային Կովկասում: Հայաստանի արտաքին գերատեսչության ղեկավարն այս եւ այլ պայմանավորվածությունների մասին պատմեց «Նեզավիսիմայա գազետայի» թղթակցին տված բացառիկ հարցազրույցում:

– Պարոն Օսկանյան, ի՞նչ հարցեր եք քննարկել Մոսկվայում:

– Ռուսաստան կատարած այս այցի հիմնական կետը դարձավ իմ գործընկեր պրն. Լավրովի հետ հանդիպումը: Երկկողմ հարաբերությունների ողջ սպեկտրի հետ մեկտեղ, այս անգամ մենք շեշտը դրեցինք տնտեսության վրա: Փոխադարձ գնահատականն այն է, որ մեր երկրների տնտեսական հարաբերությունները հասնում են մեր համագործակցության քաղաքական եւ ռազմական բաղադրիչի մակարդակին: Տարածաշրջանային խնդիրների հետ կապված բանակցությունների հիմնական տարրը դարձավ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցը: Իհարկե, դիտարկվեցին նաեւ մեր տարածաշրջանում ընթացող այլ գործընթացներ` ՆԱՏՕ-ի, ԵՄ ընդլայնումը եւ դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանի վրա: Ընդ որում, ոչ մի փաստաթուղթ չի ստորագրվել:

– Այս տարվա աշնանն սպասվում է ՌԴ նախագահ Պուտինի պաշտոնական այցը Հայաստան: Ինչի՞ մասին է խոսվելու Երեւանում:

– Ուզում եմ նշել, որ նախագահ Պուտինի այցի ստույգ ժամկետները դեռ որոշված չեն: Կա միայն նախագահ Քոչարյանի հրավերը, կա Վլադիմիր Պուտինի սկզբունքային համաձայնությունը: Այցի ժամկետները ճշտելու համար մենք այժմ աշխատում ենք ռուսական կողմի, այդ թվում ՌԴ նախագահական աշխատակազմի եւ ԱԳՆ հետ: Ամենայն հավանականությամբ, նախագահները կքննարկեն բանկային, էներգետիկ, տրանսպորտի եւ շինարարության ոլորտներին առնչվող հարցեր. հայկական տնտեսության բոլոր այս ոլորտներում բավականին զգալի է ռուսական ներկայությունը:

– Ինչպես գրել էին որոշ ԶԼՄ-ներ, ընդդիմության գարնանային ցույցերը ճնշվեցին Մոսկվայի լռելյայն խրախուսմամբ: Իրո՞ք նախագահ Քոչարյանը ստացել է Կրեմլի աջակցությունը:

– Հայաստանն իր ներքաղաքական իրավիճակները կարգավորելու համար չի դիմում այլ երկրների, ինչքան էլ որ դրանք մեզ մոտ լինեն: Հայաստանում կատարվող ամեն ինչ զուտ նրա ներքին գործն է: Այդ իրադարձությունները երբեք լուրջ մտահոգություն չեն առաջացրել իշխանությունների մոտ, մասնավորապես նախագահ Քոչարյանի, քանի որ ակնհայտ էր, որ ելույթները լուրջ հիմքեր եւ բնակչության կողմից աջակցություն չունեն: Ռուսաստանին հետաքրքրում է կայուն Հայաստանը: Բնականաբար, Ռուսաստանը, հետեւելով Երեւանում կատարվող իրադարձություններին, Հայաստանում կայունության օգտին ուղղված հայտարարություն արեց:

– Պուտինի Երեւան կատարելիք այցը նաեւ կարող է իր դերը խաղալ Հայաստանում կայունության պահպանման հարցում, քանի որ, ինչպես ընդդիմությունը խոստանում է, աշնանը վերսկսելու են բողոքի ցույցերը:

– Բարձր մակարդակով կատարվող այցերի ծրագրերը չեն կազմվում ընդդիմության ակտիվության աստիճանից ելնելով:

– Վերջին ժամանակներս ակտիվացել են Հայաստանի եւ Ադրբեջանի ղեկավարների միջեւ շփումները: Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործում արդյոք կա՞ առաջընթաց:

– Չեմ կարող ասել, որ այսօր բանակցային գործընթացում կան լուրջ առաջխաղացումներ: Կան լուրջ տարաձայնություններ մոտեցումներում: Բայց, չնայած դրան, դրանց համատեղման փորձեր արվում են: Հայաստանի համար այսօր շատ կարեւոր է չհեռանալ հարցի բուն էությունից` ԼՂ կարգավիճակի սահմանումից:

– Ստամբուլում ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովի ընթացքում դուք Թուրքիայի ղեկավարության հետ քննարկում էիք ԼՂ հիմնախնդիրը: Ճի՞շտ է արդյոք, որ իբրեւ թե Հայաստանը համաձայնվել է այդ խնդրի կարգավորման գործում Թուրքիայի դերի ուժեղացմանը:

– Մենք բազմիցս ասել ենք, որ Թուրքիան ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման գործում չի կարող միջնորդ լինել: Նախ` Թուրքիան Հայաստանի հետ չունի դիվանագիտական հարաբերություններ եւ երկրորդ` Թուրքիան միանշանակ կողմնակալ դիրքորոշում ունի Ադրբեջանի օգտին:

– Իսկ ինչպե՞ս են Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ հարաբերությունները զարգանում:

– Դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումը ապագայի հարց է: Մենք առաջին հերթին քննարկում ենք սահմանի բացման եւ տնտեսական հարաբերություների նորմալացման հետ կապված հարցեր: Ցավոք, դեռ առաջխաղացումներ չկան, քանի որ Անկարան հարաբերությունների նորմալացումը կապում է Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի լուծման հետ:

– Հայաստանը Թուրքիային հավակնություններ է ներկայացնում` փորձելով հասնել Հայոց ցեղասպանության փաստի ճանաչմանը:

– Մեր կողմից ցեղասպանության ճանաչման հարցը, որպես Թուրքիայի հետ հարաբերությունների նորմալացման նախապայման, չի ներկայացվում: Մեր դիրքորոշումը միանշանակ է. մենք պետք է մեր հարաբերությունները նորմալացնենք առանց որեւէ նախապայմանի:

– Ադրբեջանը կարո՞ղ է, արդյոք, ճնշում գործադրել Թուրքիայի վրա ` ազդելով հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի վրա:

– Իհարկե: Այն, որ Երեւանի եւ Անկարայի միջեւ այսօր համագործակցություն չկա, դա Բաքվի գործն է:

– Հնարավո՞ր է, արդյոք, Երեւանի արտաքին քաղաքականության վերակողմնորոշումն ի վնաս Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի շահերի:

– Մեր քաղաքականությունն անփոփոխ է: Մենք շարունակում ենք իրականացնել մեր փոխլրացման քաղաքականությունը: Դրա էությունը կայանում է նրանում, որ տարբեր երկրների հետ մեր հարաբերությունները փոխլրացվում են եւ ոչ մի կերպ չեն հակասում միմյանց:

– Վերջերս Վաշինգտոնն առաջարկեց ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման իր ծրագիրը, ըստ որի Հայաստանը պետք է Ադրբեջանին զիջի անվտանգության գոտու մեջ գտնվող երեք շրջան...

֊– Դա ճիշտ չէ: Չկա Վաշինգտոնի, Փարիզի կամ Մոսկվայի ծրագիր: Կա Մինսկի խմբի գործընթաց, որի շրջանակներում էլ քննարկվում է Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը: Նրանց կողմից նոր առաջարկ առայժմ չի եղել: