Երկկողմ հարաբերություններ
Իրան
Ընդհանուր տեղեկություններ
Հայաստանի Հանրապետության և Իրանի Իսլամական Հանրապետության միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992թ. փետրվարի 9-ին:
Թեհրանում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանությունը հիմնվել է 1992թ. դեկտեմբերին: ՀՀ նախագահի 2024թ. հոկտեմբերի 31-ի հրամանագրով Գրիգոր Հակոբյանը նշանակվել է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան:
2025 դեկտեմբերի 29-ին Հայաստանի Հանրապետությունում Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Խալիլ Շիրղոլամին իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Վ.Խաչատուրյանին:
2022թ. հոկտեմբերի 20-ին Կապանում հիմնվել է ԻԻՀ գլխավոր հյուպատոսությունը: Երկու երկրների միջև հիմնարար փաստաթուղթը 1992թ. փետրվարին ստորագրված «Հայաստանի Հանրապետության և Իրանի Իսլամական Հանրապետության միջև հարաբերությունների սկզբունքների և նպատակների մասին» հռչակագիրն է:
ՀՀ կառավարության 2021-2026թթ. ծրագրում արձանագրվել է, որ Կառավարությունը քայլեր է ձեռնարկելու Իրանի հետ առանձնահատուկ հարաբերությունների հետագա զարգացումն ապահովելու ուղղությամբ:
Հայաստանի Հանրապետության և Իրանի Իսլամական Հանրապետության միջև ձևավորված է միջխորհրդարանական բարեկամական խումբ: Երկու երկրների միջև գործում է միջկառավարական համատեղ հանձնաժողովը, որի 18-րդ նիստը կայացել է 2024թ. փետրվարի 14-15-ին Թեհրանում:
Հայաստանի Հանրապետության և Իրանի Իսլամական Հանրապետության բարձրաստիճան պաշտոնատարների և ոլորտային գերատեսչությունների ղեկավարների պարբերական հանդիպումներն ու շփումները նպաստում են քաղաքական և տնտեսական բազմաշերտ համագործակցության զարգացմանը:
Այցեր
Իրան
|
2024թ. հուլիս |
Նիկոլ Փաշինյան, ՀՀ վարչապետ |
|
2024թ. մայիս |
Նիկոլ Փաշինյան, ՀՀ վարչապետ |
|
2023թ. հոկտեմբեր |
Արարատ Միրզոյան, ՀՀ ԱԳ նախարար |
|
2023թ. հուլիս |
Արարատ Միրզոյան, ՀՀ ԱԳ նախարար |
|
2022թ. նոյեմբեր |
Նիկոլ Փաշինյան, ՀՀ վարչապետ |
|
2022թ․ հունիս |
Ալեն Սիմոնյան, ՀՀ ԱԺ նախագահ |
|
2021թ. հոկտեմբեր |
Արարատ Միրզոյան, ՀՀ ԱԳ նախարար |
|
2021թ. օգոստոս |
Նիկոլ Փաշինյան, ՀՀ վարչապետ |
Հայաստան
|
2025թ. օգոստոս |
Մասուդ Փեզեշքիան, ԻԻՀ նախագահ |
|
2025թ. մարտ |
Սեյեդ Աբբաս Արաղչի, ԻԻՀ ԱԳ նախարար |
|
2023թ. դեկտեմբեր |
Հոսեյն Ամիր Աբդոլլահիան, ԻԻՀ ԱԳ նախարար |
|
2022թ. հոկտեմբեր |
Հոսեյն Ամիր Աբդոլլահիան, ԻԻՀ ԱԳ նախարար |
|
2021թ․ մայիս |
Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆ, ԻԻՀ ԱԳ նախարար |
|
2021թ. հունվար |
Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆ, ԻԻՀ ԱԳ նախարար |
Իրավապայմանագրային դաշտը
Հայաստանի Հանրապետության և Իրանի Իսլամական Հանրապետության միջև գործում են փոխհարաբերությունների գրեթե բոլոր ոլորտներն ընդգրկող ավելի քան 190 միջազգային պայմանագրեր, համաձայնագրեր, հուշագրեր և արձանագրություններ։
Առևտրատնտեսական կապեր
Երկու երկրների միջև արդյունավետ համագործակցությունն ընթանում է էներգետիկայի, տրանսպորտի, բնապահպանության, միջմարզային, գիտակրթական և մշակութային ոլորտներում: Իրականացված ծրագրերից են Արաքս գետի վրա կառուցված Իրանը Հայաստանին կապող կամուրջը, Պուշկինի լեռնանցքի հողմաէլեկտրակայանները, Իրան-Հայաստան գազատարը՝ ներմուծված 1 խմ գազի դիմաց 3 կվտ ժամ էլեկտրաէներգիա փոխանակման ձևաչափով, Հայաստան-Իրան բարձրավոլտ էլեկտրահաղորդման 1-ին և 2-րդ գծերը, 3-րդ գծի շինարարական աշխատանքները գտնվում են ընթացքի մեջ: Առևտրատնտեսական կապերի զարգացման համար նպաստավոր պայմաններից է զբոսաշրջությունը, որում գերակշռում են Իրանից Հայաստան ժամանումների ցուցանիշները:
2023թ. Հայաստանի «Ճանապարհային դեպարտամենտ» հիմնադրամի և «Աբադ Ռահան Պարս» Ինթերնեյշնլ Գրուպ և «Թունել Սադ Արիանա» համատեղ ձեռնարկության ներկայացուցիչների միջև ստորագրվել է Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքի Տրանշ-4-ի Քաջարան-Ագարակ 32 կմ ճանապարհահատվածի կառուցման պայմանագիր:
ՀՀ և ԻԻՀ միջև ապրանքաշրջանառության ծավալները /ԱՄՆ դոլար/
|
|
առևտրաշրջանառություն |
արտահանում |
ներմուծում (ըստ ծագման երկրի) |
ներմուծում (ըստ արտահանող երկրի) |
|
2020 |
401 |
84 |
317 |
318 |
|
2021 |
504 |
65 |
439 |
325 |
|
2022 |
710 |
111 |
599 |
601 |
|
2023 |
693 |
95 |
598 |
612 |
|
2024 |
737 |
108 |
629 |
639 |
|
2025 |
768 |
88 |
680 |
690 |
Թարմացված է՝ 09.04.2026թ.